لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران

دلیل ازدواج پیامبر با عایشه و حفصه

دسته: پیامبر شناسی
بدون دیدگاه
شنبه - ۲۴ مهر ۱۳۹۵
دلیل ازدواج پیامبر با عایشه و حفصهReviewed by کارشناس دینی on Oct 15Rating: 5.0

پیامبر اکرم

پرسش: چرا پیامبر اسلام (ص) با عایشه و حفصه ازدواج کردند ؟

پاسخ :
در مورد این ازدواج پاسخ های فراوان داده شده است :
پاسخ نقضی و اجمالی :
در ابتدا می توان پاسخی نقضی داد که :

رسول خدا طبق نظر اهل سنت علم غیب ندارد :
طبق نظر اهل سنت پیغمبر علم غیب ندارد و ازدواج و یا دوستی وی با کسی نمی تواند دلیل بر صحت عقاید و رفتار وی باشد .

علت همان علت ازدواج حضرت نوح و لوط با همسرانشان بوده است :
حتی اگر بگویند رسول خدا وی را می شناخته و با وی ازدواج کرده است ، علت ازدواج را همان علت ازدواج حضرت نوح و حضرت لوط با همسرانشان می دانیم . با اینکه در قرآن کریم آمده است که همسر ِ حضرت نوح و نیز همسر حضرت لوط ، همراه و همنظر با دشمنان ایشان بوده اند .

پاسخ تفصیلی :
علت امتحان رسول خدا صلی الله علیه وآله و مردم بوده است :
در شعر زیبای حافظ می خوانیم :

من که ملول گشتمی از نفس فرشتگان قیل ومقال عالمی می کشم از برای تو

رسول گرامی اسلام در نهایت توجه به عالم بالا و مقام اقدس الهی بوده اند ؛ و حتی به قول شاعر نفس فرشتگان و هم صحبتی با ایشان برای رسول گرامی اسلام سخت بوده است ؛ زیرا نوعی اشتغال به غیر خداست .

اما خداوند هر کسی را به نوبه خود آزمایش می کند و برای آزمایش رسول خدا از ایشان خواست که با عایشه ازدواج کند و با این دستور ، در خانه وی کسی را قرار داد که می توانست مایه آزمایش ایشان باشد ؛ زیرا امتحان مردان بزرگ باید به بزرگی خود ایشان باشد .

اما چون این آزمایش می توانست سبب اشتباه برخی ، در مورد شخصیت واقعی همسران رسول گرامی اسلام باشد ، خداوند هم در قرآن با بیان برخی اشکالات و اشتباهات همسران رسول خدا و همسران پیغمبران گذشته ، راه هدایت را برای مردم باز گذاشته است .

به عنوان مثال در سوره تحریم آیه ده همسر حضرت نوح و همسر حضرت لوط را به عنوان دو نمونه برای کفار معرفی می نماید که با وجود حضور در خانه پیغمبران الهی ، باز گمراه شدند .

و در همین سوره در آیه ۴ در مورد دو تن از همسران رسول خدا می فرماید :

إِنْ تَتُوبَا إِلَی اللَّهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُکُمَا وَإِنْ تَظَاهَرَا عَلَیْهِ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ مَوْلَاهُ وَجِبْرِیلُ وَصَالِحُ الْمُؤْمِنِینَ وَالْمَلَائِکَهُ بَعْدَ ذَلِکَ ظَهِیرٌ

سوره تحریم آیه ۴

اگر ( شما دو همسر رسول خدا) به درگاه خدا توبه کنید ، دل های شما به سوی او میل پیدا کرده است ، اما اگر علیه او بر یکدیگر کمک کنید در حقیقت خدا خود سرپرست اوست و جبرئیل و صالح مومنان (نیز یاور اویند) و گذشته از این فرشتگان نیز پشتیبان او خواهند بود .

و نیز در می بینیم که رسول خدا صلی الله علیه وآله وسلم در در مورد ِ آینده ی برخی از همسران خویش سخنانی فرموده اند که می تواند ملاک تشخیص حق از باطل در موارد نیاز باشد . به عنوان نمونه می توان به روایتی که بخاری آن را نقل کرده است اشاره نمود که گفته است :

رسول خدا به خانه عایشه اشاره فرمودند و سه بار گفتند : فتنه ( آزمایش ) در اینجاست ؛ فتنه در اینجاست ، فتنه در اینجاست .

۲۸۷۳ – حَدَّثَنَا مُوسَی بْنُ إِسْمَاعِیلَ حَدَّثَنَا جُوَیْرِیَهُ عَنْ نَافِعٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ رَضِیَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَامَ النَّبِیُّ صَلَّی اللَّهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ خَطِیبًا فَأَشَارَ نَحْوَ مَسْکَنِ عَائِشَهَ فَقَالَ هُنَا الْفِتْنَهُ ثَلَاثًا مِنْ حَیْثُ یَطْلُعُ قَرْنُ الشَّیْطَانِ

صحیح بخاری کتاب فرض الخمس باب ما جاء فی بیوت ازواج النبی صلی الله علیه وسلم

رسول خدا به سخن ایستادند ، پس به سمت خانه عائشه اشاره کردند و سه بار فرمودند اینجاست فتنه ؛ همان جایی که امت شیطان ظهور می کنند .

علت ازدواج حضرت با ایشان سیاسی بوده است :
یکی از اهداف ازدواجهای پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) جهت سیاسی – تبلیغی بود ؛ یعنی با ازدواج موقعیتش در بین قبایل مستحکم گردد و بر نفوذ سیاسی و اجتماعیش افزوده شود و از این راه برای رشد و گسترش اسلام استفاده نماید.

حتما بخوانید  آیا پیامبر اکرم شهید شد؟

حضرت به خاطر دست یابی بر موقعیتهای بهتر اجتماعی و سیاسی ، در تبلیغ دین خدا و استحکام آن و پیوند با قبایل بزرگ عرب و جلوگیری از کارشکنی های آنان و حفظ سیاست داخلی و ایجاد زمینه مساعد برای مسلمان شدن قبایل عرب ، به برخی ازدواج ها رو آورد .

در راستای این اهداف پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) با زنان ذیل ازدواج کردند :

عایشه دختر ابوبکر از قبیله «تیم».

حفصه دختر عمر از قبیله بزرگ «عدی».

ام حبیبه دختر ابوسفیان از قبیله نامدار بنی امیه.

ام سلمه از قبیله بنی مخزوم .

سوده از قبیله بنی اسد.

میمونه از قبیله بنی هلال.

صفیه از بنی اسرائیل .

ازدواج مهمترین پیوند و میثاق اجتماعی است، به ویژه در آن فرهنگ تأثیر بسیاری از خود به جا میگذارد.

در آن محیطی که جنگ و خونریزی و غارتگری رواج داشت، بلکه به تعبیر “ابن خلدون” جنگ و خونریزی و غارتگری جزو خصلت ثانوی آنان شده بود، ( مقدمه ابن خلدون (ترجمه)، ج ۱، ص ۲۸۶) بهترین عامل بازدارنده از جنگها و عامل وحدت و اُلفت ، پیوند زناشویی بود.

از این روی، پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) با قبایل بزرگ قریش ، به ویژه با قبایلی که بیش از دیگران با پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) دشمن بودند ، مانند بنی امیه و بنی اسرائیل ، ازدواج نمود . اما با قبایل انصار که از سوی آنان هیچ خطری احساس نمیشد و آنان نسبت به پیامبر(ص) دشمنی نداشتند، ازدواج نکرد.

گیورگیو ، نویسنده مسیحی می نویسد:

محمد (صلی الله علیه وآله وسلم) ام حبیبه را به ازدواج خود درآورد تا بدین ترتیب داماد ابوسفیان شود و از دشمنی قریش نسبت به خود بکاهد. در نتیجه پیامبر با خاندان بنی امیه و هند زن ابوسفیان وسایر دشمنان خونین خود خویشاوند شد و ام حبیبه عامل بسیار مؤثری برای تبلیغ اسلام در خانواده های مکه شد.

محمد پیامبری که از نو باید شناخت، ص ۲۰۷.

در بعضی از تواریخ می خوانیم که پیامبر با زنان متعددی ازدواج کرد و جز مراسم عقد انجام نشد، و هرگز آمیزش با آنها نکرد، حتی در مواردی تنها به خواستگاری بعضی از زنان قبائل قناعت کرد.

و آنها به همینقدر خوشحال بودند و مباهات می کردند که زنی از قبیله آنان به نام همسر پیامبر (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) نامیده شده ، و این افتخار برای آنها حاصل گشته است ، و به این ترتیب رابطه و پیوند اجتماعی آنها با پیامبر (صلی اللّه علیه و آله و سلّم ) محکمتر، و در دفاع از او مصممتر می شدند.

ام سلمه از طایفه بنی مخزوم – طایفه ابوجهل و خالد بن ولید – بود، وقتی که رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) وی را به همسری خویش درآورد ، خالد بن ولید موضعگیری شدید خود را در برابر مسلمانان مورد تجدید نظر قرار داده و پس از مدتی نه چندان طولانی اسلام آورد.

پس از ازدواج رسول خدا (صلی الله علیه وآله وسلم) با جویریه و صفیه هیچگونه تحرکی را از سوی بنی نضیر و بنی مصطلق در برابر آنحضرت مشاهده نمی کنیم . از سوی دیگر، مشاهده می کنیم که جویریه از جهت برکت آفرینی برای قوم و قبیله اش یک زن نمونه شناخته می شود، و صحابه رسول خدا(صلی الله علیه وآله وسلم) یکصد خانوار از اسیران قوم و قبیله وی را بخاطر ازدواج پیامبر(صلی الله علیه وآله وسلم) با او آزاد می کنند و می گویند: اینان خویشاوندان رسول خدایند! و پرواضح است که چنین منت گذاری بر یک طائفه و قبیله از سوی مسلمانان چه تاثیر بسزایی در عمق جان آنان داشته است.

بنابراین ، ازدواج پیامبر با عایشه و حفصه ، نه به خاطر نبودن زنی بهتر در آن جامعه و بلکه به خاطر مصالح مهمی بوده است که جز با ازدواج پیامبر با آن دو تحقق نمی یافته است .

پرسش: علت ازدواج پیامبر با عایشه باتوجه به سن کم آن چیست؟

در زمان پیامبر در شبه جزیره عربی که فرهنگ چند همسری رواج داشت، اختلاف سن در امر ازدواج اهمیتی نداشت . بسیار اتفاق می­افتاد که مردان با زنانی ازدواج نمایند که از نظر سنی خیلی کوچک تر باشند. ازدواج مورد پرسش هم مانند بقیه ازدواج­های رایج زمان متعارف و طبیعی بود . عیب و نقصی تلقی نمی شد؛ به همین خاطر در هیچ تاریخی بیان نشده که مشرکان مکه و دشمنان حضرت که به بهانه­ای در صدد عیب جویی از رسول الله بودند، از این حربه به عنوان یک مسئله منفی در زندگی حضرت استفاده نمایند. افزون بر آن در مورد سن ازدواج عایشه به دروغ کم نشان داده شده تا از این طریق بر پیامبر خورده گیرند.
اما علت ازدواج پیامبر با عایشه همانند ازدواج های دیگر حضرت بود که از راه ازدواج با قبایل مختلف پیوند اجتماعی برقرار نموده و از این راه به تبلیغ دین اسلام و گسترش آن، در سایه جلب حمایت بیش تر مردم اقدام نمود. به همین خاطر می بینیم که پیامبر در زمان سختی و مشکلات به این ازدواج ها اقدام نمود . بعد از سال هفتم هجرت که به وضعیت مطلوب سیاسی دست یافت، دیگر ازدواجی انجام نداد.
جهت آگاهی بیش تر در این موضوع توجه شما را به تحقیقی که در این زمینه صورت گرفته جلب می­کنیم:
یکی از موضوعاتی که باعث شده دشمنان اسلام بهانه­ای برای تبلیغ علیه دین و اهانت به حضرت محمد پیدا کنند، ازدواج حضرت با عایشه است.
طبق بعضی از روایات منسوب به امام صادق(ع) عایشه موقع ازدواج با پیغمبر، ۱۳ یا ۱۴ ساله بود ، ولی طبق بعضی از روایات اهل سنت عایشه موقع ازدواج ۹ سال سن داشت. در متن زیر ثابت خواهیم کرد که سن عایشه در هنگام ازدواج سن معمولی بوده و آن چه که بیگانگان در سایت­های الحادی مطرح می کنند، افترایی بیش نیست. بیش تر احادیثی که سن عایشه را هنگام ازدواج ۹ سال گفته اند یا از طرف هشام بن عروه روایت شده است و یا از سوی راویان عراقی. اهل مدینه؛ آن هایی که هشام بن عروه بیش تر از هفتاد سال نخست زندگی خویش را در میان شان سپری کرده بود ،مسأله را روایت نکرده اند.
هشام بن عروه راوی حدیث پس از هفتاد و یک سال زندگی در مدینه، آن شهر را به قصد عراق ترک گفته ، قرائت های مختلف این حدیث از راویان عراقی روایت شده است.
مؤلف (تهذیب التهذیب) که کتابی در “علم الرجال” است ، بر این باور بود که آن بخش از روایت های هشام بن عروه که از طریق اهل عراق روایت شده اند، قابل پذیرش نیستند.
مؤلف “تهذیب التهذیب” اضافه می کند که حتی “مالک بن انس” در مورد آن احادیث او که از طریق راویان عراقی روایت شده اند، ملاحظه داشت. (۱).
امام محمد الذهبی متوفای سال ۷۴۸ه­ق. در “میزان الاعتدال” که کتاب دیگری در “علم الرجال” به حساب می آید، در باره هشام می گوید: حافظه هشام در اواخر زندگی­اش ضعیف شده بود.
بخاری در کتاب تفسیر خویش حدیثی را از عایشه نقل نموده، که در آن می‌گوید:
هنگام نزول آیه “بل الساعه موعدهم و الساعه ادهی وامر” که جزء سوره “القمر” به حساب می آید، “جاریه” ای بودم و بازی می‌کردم. (۲)
لفظ “جاریه” در زبان عرب به معنی دوشیزه آمده است. کتاب های تفسیر و حدیث می گویند: این آیه هشت سال قبل از هجرت پیامبر به مدینه نازل شده است. اگر سن عایشه را هنگام نزول این آیه ده ساله فرض کنیم، سن ایشان هنگام ازدواج باید در حدود بیست باشد.
بر اساس روایت احمد بن حنبل، با در گذشت خدیجه بنت خویلد همسر نخستین پیامبر، زنی به نام خوله نزد پیامبر آمده و به پیامبر پیشنهاد نمود تا ازدواج نماید.
پیامبر پرسید: چه کسی را برای این امر در ذهن دارد؟ خوله گفت: می توانی با دختری شوهر نکرده و یا زنی که قبلاً شوهر کرده است ازدواج نمائی. وقتی که پیامبر منظور او از “دختر شوهر نکرده” و “زنی که قبلاً‌شوهر کرده است” جویا شد، خوله در پاسخ بخش نخست این پرسش، نام عایشه را بر زبان آورد.
نزول وحی در سال ۶۱۰ میلادی تحقق پذیرفت.
دعوت پیامبر اسلام در سال ۶۱۳ علنی شد.
نامزدی پیامبر و عایشه در سال ۶۲۰ میلادی صورت گرفت.
هجرت پیامبر به سوی مدینه در سال ۶۲۲ میلادی انجام یافت.
انتقال عایشه به خانه پیامبر در سال ۶۲۳ و ۶۲۴ میلادی صورت گرفت.
طبری می گوید که ابوبکر دارای چهار فرزند بود که همه آن ها در دوره جاهلیت به دنیا آمده بودند. (۳)
اگر این سخن طبری درست باشد که عایشه قبل از بعثت پیامبر به دنیا آمده باشد، پس او به هیچ صورتی نمی تواند که هنگام ازدواج نه ساله باشد.
بر اساس روایت های معتبر تاریخی، “اسما” خواهر بزرگ عایشه ده سال از او بزرگ تر بوده است. (۴)
کتاب های بسیار معتبر تاریخ گزارش می­دهند که اسما در سال هفتاد و سوم هجری در صد سالگی بدرود حیات گفت. (۵)
اگر اسما در سال هفتاد و سوم هجری صد ساله بود، پس عمر او هنگام هجرت باید بیست و هفت و یا بیست و هشت باشد.
بر اساس این روایت تاریخی اگر عمر اسما در اثنای هجرت بیست و هفت و یا بیست و هشت باشد، عایشه در آن زمان باید هفده ساله و یا هجده ساله باشد. اگر عایشه در سال اول و یا دوم هجری ازدواج نموده باشد، باید عمر ایشان در اثنای ازدواج هجده و یا بیست باشد.
ابن هشام از اولین نگارندگان سیرت پیامبر معتقد است که عایشه از نخستین پیروان محمد (ص) و از کسانی که در سال های نخست اسلام، ایمان آورده بودند، می باشد. (۶)
برای پذیرش دینی باید کودکی حداقل بتواند راه برود و حرف بزند.
پس اگر عایشه در سال اول بعثت پیامبر سه ساله و یا پنج ساله بوده، پس هنگام ازدواج باید حد اقل شانزده و یا هجده ساله باشد. ابن هشام می گوید که عایشه بعد از هجده نفر ایمان آورده است.(۷)
بر مبنای سخن ابن هشام،سن عایشه هنگام ازدواج باید در حدود شانزده تا بیست سال باشد.
براساس تاریخ ابن هشام وسخن ابن‌ حجر عسقلانی،حضرت فاطمه پنج سال بزرگ تر از عایشه بوده است. اگر این سخن درست باشد، پس عمر عایشه هنگام ازدواج باید در حدود شانزده سال باشد.
عایشه سال ها قبل از خواستگاری پیامبر، نه تنها نامزد مرد دیگری بود، حتی آماده ازدواج بود. این شخص جبیر فرزند مطعم نام داشت. به این معنی، که هشت سال قبل از هجرت، در آن زمانی که ابوبکر می خواست به حبشه هجرت نماید، نزد مطعم رفت و گفت که می خواهد عایشه را( که در قید نامزدی فرزندش جبیر می باشد) با فرزندش تزویج نماید، ولی مطعم به خاطر آن که ابوبکر مسلمان شده بود، عقد نامزدی فرزندش را با عایشه فسخ نمود. از این گزارش بر می آید که حتی هشت سال قبل از نامزدی عایشه با پیامبر، عایشه آماده ازدواج بود. ابن سعد در جلد هشتم طبقات خویش در باره این مسأله به تفصیل سخن گفته است.
اگر پیامبر در مورد ازدواج با عایشه مرتکب اشتباهی می شد، بدون شک دشمنان او سخت ازآن سوء استفاده کرده و از آن حربه ای برضد او می‌ساختند، ولی در هیچ جا و هیچ اثری چنین نشانی دیده نمی شود.
به علاوه هیچ گونه سند و مدرکی وجود ندارد که ثابت کند عایشه از ازدواج با پیغمبر ناراضی بوده است.
در ضمن در آن دوره ها چیزی به نام وثیقه تولد وجود نداشت؛ تا تاریخ دقیق پیدایش افراد بر مبنای آن تعیین می شد. ما حادثه ای بزرگ تر از پیدایش پیامبر در تاریخ اسلام نداریم. اما باز دیده می شود که در باره همین حادثه بزرگ هم چندین روایت مختلف وجود دارد.
پس با در نظر داشت تناقضاتی که در روایات مربوط به تاریخ پیدایش عایشه وجود داشته، چطور خواهیم توانست تا با قاطعیت تمام حکم کنیم که عایشه در این تاریخ و یا آن سال به دنیا آمده و یا در فلان سن ازدواج نموده است؟
پی نوشت ها:
۱.تهذیب التهذیب، ج ۱۱، ص ۴۸، ۵۱.
۲.فتح الباری، شرح صحیح البخاری، ج۸، ص۴۸۶، المکتبه السلفیه، ۱۴۰۷ه،ق، قاهره، مصر.
۳. طبری، تاریخ الامم و الملوک، ج چهارم، ص ۵۰، دارالفکر، بیروت، لبنان، ۱۹۷۹.
۴. الامام الذهبی، سیر اعلام النبلاء، ج۲، ص ۲۸۹، موسسه الرساله، بیروت، لبنان، ۱۹۹۲″ و “ابن کثیر، البدایه والنهایه، ج۸، ص ۳۷۱، دارالفکر العربی، الجیزه، مصر ۱۹۳۳”.
۵. البدایه و النهایه، ج۸، صف۳۷۲.
۶. ابن هشام، السیره النبویه، ج، ص ۲۳۴-۲۲۷، مکتبه الریاض الحدیثه، الریاض، المملکه العربیه السعودیه.
۷. همان،ص ۲۷۱.

حتما بخوانید  منظور از ذنب که در قرآن به پیامبر نسبت داده شده است چیست؟

 

منابع:
موسسه تحقیقاتی ولیعصر عج الله تعالی فرجه الشریف
مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی


نوشته شده توسط:کارشناس دینی - 3963 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 118
برچسب ها:
دیدگاه ها

توجه: وارد کردن نام و ایمیل اختیاری است