لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران

ظلم چیست؟ و مصادیق ظلم را بیان کنید.

دسته: رذایل اخلاقی
بدون دیدگاه
چهارشنبه - ۱۲ آبان ۱۳۹۵
ظلم چیست؟ و مصادیق ظلم را بیان کنید.Reviewed by کارشناس دینی on Nov 2Rating: 4.0

ظلم

پرسش: ظلم را تعریف کنید و مصادیق ظلم را بیان کنید؟

پاسخ اجمالی: ظلم درمقابل عدل است یعنی چیزی رادر غیر محل مناسب خودش قرار دادن که حقش نبوده است . مفهوم وسیع این اصطلاح هرگونه انحراف تغییرموضع واقعی اشیا ءواعمال وصفات و عقاید راشامل می شود وشامل سه قسم است :
۱ ـ ظلم برخالق ، مثل شرک که مخلوق را هم ردیف خالق می داند .
۲ ـ ظلم برخلق ،هرنوع تعدی به افرا داز حیث مالی ، جانی وایمانی و حیثیتی را ظلم می نامند . مثل قتل ، ضرب .،مال کسی را تلف کردن ، آبروی کسی رابردن و . . . واز راه خیر وسعادت که راه خدا باشد آنها رابازداشتن که ظلم بزرگی است .
۳ ـ ظلم برخویشتن ، که سرمایه وجودی خود را هدر دادن وبه بیراهه رفتن ، مثل گناه کردن .چون مصرف عمر. سرمایه خود را در غیرمسیرسعادت که هدف خلقت است صرف کردن .وتمام لطمات جانی ومالی وحتی حیثیتی وایمانی به خود ونفس حرام است ، چون ظلم است تمام گناهانی که مانع اصلاح خود وجامعه می باشد ظلم است وشرک بزرگترین است ،زیرا در نهایت راه سعادت اصلاح واقعی خود وجامعه که توحید باشد بسته می شود .

پاسخ تفصیلی:
معانی ظلم عبارت‌اند از:
← کار بی‌جا انجام دادن
«ظلم‌» در لغت، به معنای ‌کار بی‌جا انجام دادن، و خروج از حد میانه‌روی است. ظلم به این معنا، جامع همه رذایل، و ارتکاب هر یک از زشتی‌های شرعی و عقلی را شامل است. و این، ظلم به معنای اعم است.

← ضرر رساندن به ‌غیر
برای ظلم، معنای دیگری نیز وجود دارد که عبارت است از: ضرر و اذیت رسانیدن به ‌غیر، از قبیل: کشتن و یا زدن، دشنام و فحش دادن، غیبت کردن، تصرف کردن مال ‌غیر به ناحق و یا غیر اینها از کردار یا گفتاری که باعث اذیت دیگری شود. و این، ظلم به معنای اخص است. بیشتر آنچه در آیات و روایات، و عرف مردم ذکر می‌شود این معنا مراد است. پس اصطلاح معروف «ظلم‌» به معنای رعایت نکردن حق است. در این تعریف، حق جایگاهی محوری دارد.

حتما بخوانید  راههای جبران حق الناس

اقسام ظلم
علمای اخلاق، ظلم‌ را به اعتبار کسانی‌ که هر یک به ‌نوعی حقی بر انسان دارند، به انواعی تقسیم کرده‌اند: ظلم‌ به خدا، ظلم‌ به خود و ظلم‌ به دیگران. ظلم‌ در تمام این موارد، به معنای عدم مراعات حقوقی است که انسان در برابر آنها مسئول است.

ظلم در قرآن
ظلم از گناهان کبیره، و عذاب آن اشد، و ندامت آن بیشتر، و وبال آن بالاتر است.  در قرآن بر ظالمان لعن شدید وارد شده، و در روایات متواتر مذمت و نکوهش عظیم و تهدید بر آن ثابت است. و اگر هیچ تهدیدی بر آن نباشد، همین آیات مبارکه برای ‌ظالمان کافی است:

ـ «وَ لا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ غافِلاً عَمَّا یَعْمَلُ الظَّالِمُونَ إِنَّما یُؤَخِّرُهُمْ لِیَوْمٍ تَشْخَصُ فیهِ الْأَبْصارُ»؛  «گمان مبر که خدا، از آنچه ظالمان انجام می‌دهند، غافل است ـ نه، بلکه کیفر ـ آنها را برای روزی تأخیر انداخته است که چشم‌ها در آن ـ به خاطر ترس و وحشت ـ از حرکت باز می‌ایستد».

ـ و «وَ سَیَعْلَمُ الَّذینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُون»؛ «آنها که ستم کردند به زودی می‌دانند که بازگشتشان به کجاست!».

مصداق های ظلم

باید گفت، هر گناه، خود مصداقی از ظلم است؛ ولی در آیات و روایات به صراحت برخی از گناهان از مصادیق ظلم شمرده شده‌اند، که برای نمونه به چند مورد اشاره می‌شود:

← تجاوز از حدود الهی
تجاوز از حدود و قوانین الهی و مراعات نکردن آنها، ظلم است. در قرآن کریم می‌خوانیم:

«وَ مَنْ یَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَقَدْ ظَلَمَ نَفْسَه‌»؛  «و هر کس از حدود الهی تجاوز کند، به خویشتن ستم کرده است».

← ادامه دادن گناه
کسی پس از گناه، توبه نکند و گناه خود را ادامه دهد، این کار او ظلم است؛ چنانچه خدای تعالی در قرآن کریم می‌فرماید:

حتما بخوانید  عواقب بی احترامی به پدر و مادر

«وَ مَنْ لَمْ یَتُبْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»؛  «و آنها که توبه نکنند، ظالم و ستمگرند!».

← سرپیچی از انفاق واجب
سرپیچی کردن از انفاق واجب، ظلم است: «‌ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از آنچه به شما روزی داده‌ایم، انفاق کنید! پیش از آن‌که روزی فرا رسد که در آن، نه خرید و فروش است ـ تا بتوانید سعادت و نجات از کیفر را برای خود خریداری کنید ـ و نه دوستی ـ و رفاقت‌های مادی سودی دارد ـ و نه شفاعت ـ زیرا شما شایسته شفاعت نخواهید بود ـ و کافران، خود ستمگرند هم به خودشان ستم می‌کنند، هم به دیگران».
ذیل آیه دلالت دارد بر این‌که سرپیچی کردن از انفاق، کفر و ظلم است.  البته این تنها در انفاقات واجب، تصور می‌شود.

← دوستی با دشمنان دین خدا
قرآن دوستی با دشمنان دین خدا را ظلم می‌داند:

«إِنَّما یَنْهاکُمُ اللَّهُ عَنِ الَّذینَ قاتَلُوکُمْ فِی الدِّینِ وَ أَخْرَجُوکُمْ مِنْ دِیارِکُمْ وَ ظاهَرُوا عَلی‌ إِخْراجِکُمْ أَنْ تَوَلَّوْهُمْ وَ مَنْ یَتَوَلَّهُمْ فَأُولئِکَ هُمُ الظَّالِمُونَ»؛  «تنها شما را از دوستی و رابطه با کسانی نهی می‌کند که در امر دین با شما پیکار کردند و شما را از خانه‌هایتان بیرون راندند یا به بیرون‌ راندن شما کمک کردند و هر کس با آنان رابطه دوستی داشته باشد، ظالم و ستمگر است!».

← گرفتن ربا
گرفتن ربا ظلم است: در قرآن کریم بعد از نکوهش ربا  می‌خوانیم: «ای کسانی که ایمان آورده‌اید! از ـ مخالفت فرمان ـ خدا بپرهیزید، و آنچه از ـ مطالبات ـ ربا باقی مانده، رها کنید اگر ایمان دارید! اگر ـ چنین ـ نمی‌کنید، بدانید خدا و رسولش، با شما پیکار خواهند کرد! و اگر توبه کنید، سرمایه‌های شما، از آنِ شماست ـ اصل سرمایه، بدون سود ـ نه ستم می‌کنید، و نه بر شما ستم وارد می‌شود».  این آیه دلالت دارد بر این‌که اولاً رباخوار ملکیتش نسبت به اصل مال امضا شده و ثانیاً گرفتن ربا ظلم است و برای این‌که ظلم نکند، ربا نگیرد.

حتما بخوانید  راهکارها، درمان و ترک خودارضایی (استمنا)

← عدم پرداخت بدهی
پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) می‌فرماید: «کوتاهی و تأخیر در بدهکاری که توانایی پرداخت آن‌ را دارد، ولی نمی‌پردازد، ظلم است. اگر نداری با زبان خوش رضایتش را فراهم کن، و مهلت بگیر، با لطف و مدارا بازش گردانی، نه این‌که هم مالش را ندهی هم با او بدرفتاری کنی، که این پستی و فرومایگی است».

← تکذیب آیات الهی
تکذیب و دروغ پنداشتن آیات الهی؛ گناه و ظلم است: «و کسانی که پیش از آنها بودند آیات پروردگارشان را تکذیب کردند ما هم به خاطر گناهانشان، آنها را هلاک کردیم، و فرعونیان را غرق نمودیم و همه آنها ظالم ـ و ستمگر ـ بودند».

نشانه‌های ظالم
امام ‌علی (علیه‌السلام) می‌فرماید: «انسان ظالم سه نشانه دارد: مافوق خویش را نافرمانی می‌کند؛ به زیردستانش زور می‌گوید و با ستم‌کاران همراهی می‌کند».  در این روایت، حضرت علی (علیه‌السلام) ضمن برشمردن نشانه‌های ظالم به برخی از بارزترین مصادیق آن نیز اشاره کرده است.

گونه‌های ظلم
امیرمؤمنان علی (علیه‌السلام) فرمود: «آگاه باشید، ظلم بر سه ‌گونه است: ظلمی که هرگز بخشیده نمی‌شود و ظلمی که بدون مجازات نیست و ظلمی که ـ قابل بخشش است و ـ از آن بازخواست نمی‌شود.

←← اول
اما ظلمی که بخشیده نمی‌شود، شرک به خدا است. ـ البته در صورتی که انسان بدون توبه بمیرد ـ چنان‌که خداوند می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ لا یَغْفِرُ أَنْ یُشْرَکَ بِهِ‌»؛ «قطعاً خداوند شرک به خود را نمی‌بخشد».

←← دوم
اما ظلمی که بخشیده می‌شود، ظلمی است که انسان با گناهان صغیره، به خود کرده است.

←← سوم
اما ظلمی که بدون مجازات نمی‌ماند، ظلم بعضی از بندگان به بعضی دیگر است که کیفر و قصاص در این مورد بسیار سخت است، و این ظلم فقط مجروح ساختن با کارد و یا زدن با تازیانه نیست؛ بلکه چیزی است که این‌گونه مجازات‌ها در برابرش کوچک است».
منابع : درسهایی از قرآن آقای قرائتی ۲ ـ عدل الهی شهید مطهری ۳ ـ گناهان کبیره شهید دستغیب۴ – ویکی پرسش


نوشته شده توسط:کارشناس دینی - 3943 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 47
برچسب ها:
دیدگاه ها

توجه: وارد کردن نام و ایمیل اختیاری است