لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران

آیا میان دین و علم تقابل است

دسته: گنجینه
بدون دیدگاه
چهارشنبه - ۱۷ آذر ۱۳۹۵
آیا میان دین و علم تقابل استReviewed by کارشناس دینی on Dec 7Rating: 4.5
پرسش : شبهه‏ای برایم به وجود آمده است البتّه می‏دانم میان علم و دین تقابل نیست؛ ولی می‏خواهم مسأله برایم روشن شود. سؤال من این است: می‏دانیم در اسلام بر ارزش گرسنگی بسیار تأکید شده است و در حدیث داریم: معده خانه درد است و دوای آن گرسنگی است؛ ولی از آن طرف در علم تغذیه گفته می‏شود اگر مواد غذایی مختلف به بدن انسان نرسد، بدن دچار بیماری می‏شود و کمبود هر ماده به بیماری‏ای خاص می‏انجامد. یا مثلاً در اسلام گفته می‏شود که با شکم پر فهم انسان بیشتر است؛ ولی در علم گفته می‏شود هنگام گرسنگی و نبودن مواد غذایی کافی در بدن، فهم انسان کاهش می‏یابد. این تقابل چگونه قابل حلّ است؟
پاسخ : در پاسخ به این پرسش، خوب است توجّه داشته باشید اگر معنای صحیح دین و نیز قلمرو علم درک شود، هرگز تقابلی میان علم و دین مشاهده نمی‏گردد؛ زیرا تمام عالم، بر اساس ربوبیت حضرت حق، نظام‏مند شده و علم در پی کشف قواعد و قوانینی است که خداوند متعال در نظر گرفته است. گستره علم تجربی از مادیات فراتر نمی‏رود و در حد تجربیات انجام شده و نیز ابزارهای مناسب آن محدود می‏گردد؛ این نوع علم، برای اظهار نظر در خصوص عالم ملکوت و امور معنوی و نیز بسیاری از قواعد و آثار اشیا یا رفتارهایی که در چارچوب تجربه نمی‏گنجند و یا تا کنون تجربه نشده‏اند، شایستگی ندارد. از طرف دیگر، انسان موجودی دو بعدی است و باید ابعادش هماهنگ رشد کنند؛ امّا بُعد مادّی‏اش صرفاً ابزار رشد معنوی است. بعد مادّی وسیله‏ای است که در جهت معنویت و نیل به حیات طبیه به کار گرفته می‏شود. اگر در بعضی موارد تزاحم یا تعارضی بین دو مصلحت یا مفسده رخ دهد، ملاک برتر حفظ مصلحت اخروی و ترجیح مفسده مادّی یا دنیوی بر مفسده اخروی است. در این صورت، شبهه تقابل علم و دین باقی نمی‏ماند؛ هر چند در نظر ابتدایی – همان طور که شما بیان کردید – با این شبهه رو به رو می‏شویم. درباره پرسش اصلی شما باید گفت: در بسیاری از موارد، آموزه‏های دینی با توجّه به افراط و تفریطهای معمول مردم بیان شده است؛ مثلاً تأکید بر گرسنگی در بسیاری از روایات (نه همه موارد) در مقابل شکمبارگی و پرخوری است و مردم را بر پرهیز از افراط در خوردن فرا می‏خواند؛ «چنان که امام علی(ع) می‏فرماید: پرخوری حکمت را تباه می‏کند، شکمبارگی هوش و ذکاوت را می‏برد….»)۱( رسول خدا(ص) نیز می‏فرماید: «وقتی معده خالی باشد، دل حکمت را می‏پذیرد و هر گاه معده پر باشد، دل حکمت را برون می‏افکند.»)۲( در حدیث معراج هم چنین می‏خوانیم: «احمد(ص)، هر گاه بنده شکم خویش را گرسنگی دهد و زبانش را نگاه دارد، به او حکمت می‏آموزم.»)۳( نفس گرسنگی دارای این ارزش است؛ هر چند در قالب روزه گرفتن نباشد. در ادامه همین روایت آمده است: حتی اگر شخص کافر باشد، با رعایت این دو خصلت، از این موهبت برخوردار می‏گردد. البتّه این حکمت حجتی علیه کافر و نور و برهان و رحمتی برای مؤمن خواهد بود. گرسنگی، به ویژه اگر در قالب روزه باشد، آثار بسیار مفید و معنوی به ارمغان می‏آورد؛ یعنی بهداشت تن و روان. از جهت مادّی، رسول خدا(ص) فرمود: «H}صوموا تصحّوا؛{H)4( روز بگیرید یا تندرست شوید». دانشمندان قدیم و جدید نیز نقش روزه در تندرستی را تصدیق کرده‏اند؛ چنان که یک پزشک مصری در حدود ۳۶» سال قبل گفته است: «انسان پر خور با ۱۴ غذاهایی که می‏خورد زنده می‏ماند؛ با ۳۴ دیگر آن، پزشکان امرار معاش می‏کنند.».)۵( دکتر «کارلو» امریکایی نیز می‏نویسد: روزه‏ای که اسلام واجب کرده است، بزرگترین ضامن تندرستی است».)۶( امروز «روزه درمانی» در درمان بیماران از شیوه‏های مؤثر است. روزه در درمان بیماری‏هایی چون تصلب شرایین، فشار خون، سرطان خون، آسم قلب، آنژین قلبی، نارسایی‏های کبد، اختلالات دستگاه متابولیسم، چاقی، نقرس و اختلالات عمومی عصبی سودمند است.)۷( روزه، از جهت معنوی، نیز فوائد و آثار بسیار دارد؛ صفای قلب، رقّت قلب – در مقابل قساوت قلب که حاصل پرخوری است – خشوع و خضوع در مقابل حضرت پروردگار، کاهش شهوات، تسلط بر هوای نفس و حیات و سرزندگی قلب، بخشی از آثار معنوی روزه شمرده می‏شود. افزون بر این سبب، توجّه به گرسنگی و تشنگی به امان روز قیامت می‏گردد.)۸( بسیاری از فوائد و آثار جسمی و روانی روزه به اختصار در روایات معصومان(ع) آمده است.)۹( البیّه روحیات انسان‏ها متفاوت است و بسیاری از انسان‏ها تاب گرسنگی زیاد ندارند. اسلام هم نمی‏خواهد انسان با تحمّل گرسنگی بسیار خود را در زحمت افکند. در بعضی از روایات آمده است:H} «اللهم اعوذبک من الجوع{H؛)۱» خدایا از گرسنگی به تو پناه می‏برم.» چنانچه گرسنگی یا روزه گرفتن به بیماری یا تشدید آن انجامد، ممنوع و حرام است. افزون بر این حتی خوف از بیماری نیز سبب حرمت روزه می‏گردد.)۱۱( V}1. میزان الحکمه، محمدی ری شهری، مترجم: حمیدرضا شیخی، ص ۱۲۶۶. («قال علی(ع): التخمه یفسد الحکمه، البِطنه یحجب الفطنه»). ۲. همان، قال رسول اللّه(ص): «القلب یتحمّل الحکمه عند خلوّ البطن، القلب یمجّ الحکمه عند امتلاء البطن». ۳. همان. ۴. همان، ج ۷، ص ۳۲۱(. ۵. روزه درمان بیماری‏های روح و جسم، سید حسین موسوی راد لاهیجی، ص ۸۶. ۶. همان. ۷. همان، ص ۸۶ و ۸۷ و ۱۴۸ – ۱۳۲. ۸. ر. ک: المحجه البیضاء فی تهذیب الاحیاء، فیض کاشانی، ج ۵، ص ۱۷۶ – ۱۴۴؛ سفینه البحار، شیخ عبّاس قمی، ج ۱، ص ۷(۵ – ۶۹۹. ۹. میزان الحکمه، ج ۷(، ص ۳۲۱۱ – ۳۲(۸. ۱(. سفینه البحار، ص ۷ – ۴. ۱۱. ر. ک: رساله‏های توضیح المسائل، (شرایط صحّت روزه).{
حتما بخوانید  پرخاشگری در کودکان

نوشته شده توسط:کارشناس دینی - 3963 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 7
برچسب ها:
دیدگاه ها

توجه: وارد کردن نام و ایمیل اختیاری است