لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران

اخلاص چیست؟ و فرق بین مُخلِص و مُخلَص چیست؟

دسته: اخلاق و عرفان
۲ دیدگاه
دوشنبه - ۱۰ اسفند ۱۳۹۴
اخلاص چيست؟ و فرق بين مُخلِص و مُخلَص چيست؟Reviewed by کارشناس دینی on Feb 29Rating:

پاسخ:

اخلاص در لغت به معنی ترک ریاء در اطاعت و عبادت است.(۱)
و اخلاص در اصطلاح: عبارت است از: خالص کردن قلب و دل از چیزهایی که مخلوط شدن آن با عمل باعث تیرگی آن گردد.(۲) به بیان دیگر: اخلاص آن است که انگیزه انسان از هر گونه شائبه غیر الهی پاک باشد، و می توان نام آن را (توحید نیّت) گذاشت، یعنی در تمام برنامه ها تنها به پروردگار و رضای او اندیشید.(۳)
اصولا در اسلام ارزش عمل به خلوص نیّت است، وگرنه اعمالی که انگیزه های غیر الهی داشته باشد خواه ریا کارانه باشد، و یا به خاطر هوای نفس و یا تشکر و قدر دانی از مردم، یا پاداش مادی باشد، هیچگونه ارزشی معنوی و الهی ندارد. و در حدیث مشهور پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) فرمود: (لا عمل الا بالنّیه و انما الاعمال بالنیّات)(۴) هیچ عملی بدون نیت قبول نیست و همه اعمال با نیّت محاسبه می شود.
عمل خالص تا آن حد در اسلام مورد اهمیّت است که در حدیثی از پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) می خوانیم: مَنْ أَخْلَصَ الْعِبَادَهَ لِلَّهِ أَرْبَعِینَ صَبَاحاً ظَهَرَتْ یَنَابِیعُ الْحِکْمَهِ مِنْ قَلْبِهِ عَلَی لِسَانِهِ. یعنی کسی که چهل روز اعمال خود را خالصانه انجام دهد، خداوند چشمه های حکمت و دانش را از قلبش، بر زبانش ظاهر می سازد.(۵)
فرق بین مُخلِص و مُخْلَص:
مُخْلَص (بفتح لام): (هم الذین صفاهم الله عن الشرک و المعاصی) یعنی مُخلَص (بفتح لام) کسانی هستند که خداوند آنها را اختیار کرده و آنها را از شرک و گناهان محفوظ داشته است.
مُخْلَص به آن مرحله عالی از مراتب اخلاص گفته می شود که پس از مدّتها جهاد با نفس، حاصل می شود همان مرحله ای که شیطان از نفوذ وسوسه اش در انسان مأیوس می شود. در حقیقت (بنده مُخْلَص) بیمه الهی می گردد و خدا در قرآن از زبان ابلیس می گوید:
(فبعزّتک لأغوینهم اجمعین الاّ عبادک منهم الُمخْلَصین) یعنی شیطان گفت: بعزّتت سوگند که همه آنها را گمراه می کنم مگر بندگان مُخلَصت را.(۶)
مُخْلِص (بکسر لام) (هم الذین اخلصوا العباده لله تعالی فلم یشرکوا به و لم یعصوه) یعنی مُخلِص کسی است که عبادت را خالص برای خدا انجام داده و به او شرک نورزیده و گناه نکرده است.
مُخْلِص (به کسر لام) بیشتر در مواردی به کار رفته است که انسان در مراحل نخستین تکامل، و در حال خود سازی بوده است. در قرآن می فرماید: فاذا رکبو فی الفلک دعوا لله مخلصین له الدین یعنی هنگامی که به کشتی سوار می شوند خدا را با اخلاص می خوانند.(۷) و باز می فرماید: و ما أمروا الا لیعبدوا الله مُخلصین له الدین و به آنها دستوری داده نشده جز اینکه خدا را بپرستند در حالی که دین خود را برای او خالص کنند.(۸)
اما مخلَص (به فتح لام) نتیجه ای است که انسان با خلوص از کارهای خویش حاصل می کند و به درجه و مقامی در این راه نائل می شد که تمامی افکار و اعمال و رفتارش، برای خدا و رضایت او خالص شده و هیچ گونه مشائبه غیر خدایی در او نیست، بگونه ای که وسوسه های شیطانی و نفس برای او اصلا معنا ندارد و نمی تواند به او نزدیک شود.

حتما بخوانید  آيا انسان با كشف و شهود و سير و سلوك مي تواند به وحي برسد؟

____________________________________________________________________________

پاورقی:

۱. جوهری، الصحاح، ج ۳، ص ۱۰۳۷. ابن منظور، لسان العرب، ج ۴، ص ۱۷۳. جرجانی، علی بن محمّد، التعریفات، ص ۵،.
۲. طریحی، مجمع البحرین، ج۴، ص۱۶۸. قال: الاخلاص: هی القُربه الّذی یذکرها اصحابنا فی نیّاتهم. و هو ایقاع الطاعه خالصاً للّه وحده): اخلاص این است که اصحاب (امامیّه) در نیّات عمل شان آن را ذکر می کنند و قصد قُربه، می کنند: یعنی عبادت را تنها برای رضای خدا نیّت می کنند که بجا آورند.
۳. مکارم شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران، دار الکتب الاسلامیه، ج ۱۲، ص ۵۷۸.
۴. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه،ج ۲۵، ص ۳۵۴.
۵. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، بیروت، دار الوفاء، اول، ۱۴۰۴ه.ق، ج۵۳، ص۳۲۶.
۶. ص: ۸۳. مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج ۹، ص ۳۷۸ـ۳۷۷.
۷. عنکبوت: ۶۵.
۸. بیّنه: ۵.

منبع: مرکز ملی پاسخگویی به سوالات و شبهات حوزه علمیه قم


نوشته شده توسط:کارشناس دینی - 3955 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 13
برچسب ها:
دیدگاه ها
امید این نظر توسط مدیر ارسال شده است. دوشنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۲:۰۹ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

تنها کاری که دست من بر میاد دعا و توفیق روز افزون برای شماست

سعید این نظر توسط مدیر ارسال شده است. دوشنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۲:۳۱ ب.ظ پاسخ به دیدگاه

مخلصیم حاج آقا

توجه: وارد کردن نام و ایمیل اختیاری است