لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران

اوصاف امامان را بیان و تحلیل کنید؟

دسته: امام شناسی , معارف
۸ دیدگاه
یکشنبه - ۶ تیر ۱۳۹۵
اوصاف امامان را بیان و تحلیل کنید؟Reviewed by کارشناس دینی on Jun 26Rating:

آیا ائمه موجودات فرا انسانى‏اند؟ آیا بر همه چیز آگاهى دارند و نادانى در هیچ زمینه‏اى به آنان راه ندارد؟ آیا بر همه چیزولایت دارند؟ آیا غیر از کمالات معنوى، کمالات علمى هم‏دارند؟ آیا حرام‏ها در آنان اثر نگذاشته و …، مصادیقى از این‏گونه سؤالات و شبهات، در ذهنم تداعى مى‏کند، که به دنبال پاسخ آنها هستم؟

در باب «امامت» و اوصاف آن، پاسخ را با حدیثى از امام رضا علیه السلام آغاز مى‏کنیم:

«انّ الامامه اجلُّ قَدراً و اعظَمُ شأناً مِن انْ یَبلغَها الناسُ بعقولِهم اوْ یَنالُوها بِآرائِهم اوْ یُقیموا اماماً باختیارهم»[۱]؛ «به درستى شأن امامت برتر و بالاتر از آن است که با عقل و اندیشه عادى بتوان شناخت، یا با رأى و نظر مردم آن را به دست آورد و یا به تعیین و انتخاب مردم، آن را تعیین کرد».

زدلبرى نتوان لاف زد به آسانى‏هزار نکته در این کار هست، تا دانى!
به جز شکردهنى، مایه‏هاست خوبى رابه خاتمى نتوان زد، دم از سلیمانى‏[۲]

کسانى را که نمى‏توانیم بشناسیم؛ چگونه مى‏توانیم توصیف کنیم؟

تنها مى‏توان دست نیاز به کلمات گهربار خود آنان دراز کرد و از خود ایشان استمداد جست.

ساقى بیا که عشق ندا مى‏کند بلندکان کس که گفت قصه ما، هم زما شنید[۳]

در عین حال به عنوان مقدمه چندین نکته در این باره بیان مى‏شود:

یک. مراتب عالم هستى‏

۱- ۱. جهان هستى داراى مراتب و درجاتى است که از دو جهت مطرح است: یکى «قوس نزول» و دیگرى «قوس صعود».

در قوس نزول، بعد از مبدأ هستى؛ یعنى، خداوند متعال، عالم عقول و مجردات قرار دارد و سپس جهان مثال یا برزخ و به دنبال آن جهان ماده.

در «قوس صعود» نیز از جهان ماده، به «جهان مثال» مى‏رسیم و از جهان مثال به «جهان مجردات».[۴]

۱- ۲. در میان موجودات جهان، تنها انسان است که مى‏تواند میان جهان ماده و جهان مجردات، رابطه و پیوند برقرار سازد. در واقع وجود انسان، رابطه و پل پیوند، میان تمام عوالم هستى و درجات مختلف آن است.

حتما بخوانید  درس دهم: حضرت مهدى دوازدهمين پيشوا و مصلح بزرگ جهانى

وجود انسان، بستر و موضوع حرکت از قوه بى‏نهایت تا فعلیت بى‏نهایت است؛ از این رو «قوس صعود» تنها در بستر وجود آدمى- از پایین‏ترین درجه هستى تا به بالاترین درجه آن- قابل تحقق است.

۱- ۳. همه اوصاف و آثارى که ما مى‏شناسیم، ناشى از وجود است؛ چرا که در جاى خود ثابت شده، جز وجود هیچ حقیقت اصیل دیگرى منشأ آثار نیست.[۵]

۱- ۴. از آنجا که «وجود» داراى مراتب متعددى است (یعنى، وجود خداوند، مجردات، عالم مثال و عالم مادى)، هر نوعى از انواع مختلف جهان هستى، براساس بهره‏مندى‏اش از این مراتب وجودى، از آثار و لوازم و اوصاف آن نیز بهره‏مند مى‏گردد. به بیان دیگر، از آنجا که همه اوصاف و آثار، برخاسته از ذات وجود است، هر پدیده‏اى به میزان درجه وجودى خویش، داراى فضایل و کمالات خواهد بود و چون انسان، تنها موجودى است که به دلیل ساختار وجودى‏اش، مى‏تواند میان جهان ماده و جهان مجردات رابطه برقرار سازد؛ تنها موجودى خواهد بود که مى‏تواند اوصاف و لوازم و آثار عوالم گوناگون هستى را در خود داشته باشد و آنها را در خویش محقق سازد.[۶]

۱- ۵. به دلیل آنکه «عالم مجرّدات»، برتر از «عالم مثال» و «عالم مثال» برتر از «عالم مادى» است، اوصاف وجودى این عوالم نیز برتر از دیگرى مى‏باشد. از این رو اگر انسان بتواند استعدادهاى نهفته خود را به فعلیت رسانده، از ماده و عالم مثال عبور کند؛ مى‏تواند به عالم تجرّد راه یافته، از اوصاف و لوازم و آثار وجودى این مرتبه از هستى بهره‏مند گردد. این لوازم فراتر از عالم مثال و ماده است.

۱- ۶. سه مرتبه یاد شده از عالم هستى (یعنى: «عالم تجرد و جبروت» که عالم بالاتر و نزدیک‏تر به مبدأ متعال است و موجودات آن از مراتب و وجودى بالاتر برخوردارند و «عالم مثال» که مترتب بر عالم تجرّد و متأخر و نشأت گرفته از آن است و نیز «عالم و نظام مادى» که عالم شهادت و ناسوت نیز نامیده مى‏شود و آخرین عالم از عوالم وجود و هستى و نشأت گرفته از عالم مثال و مترتب بر آن است)؛ خود داراى عوالمى هستند که برخى برتر از بعضى و برخى مترتب بر بعضى دیگر و نشأت گرفته از آن است. از این رو- مثلًا- میان موجودات مجرد- بسته به اینکه در چه مرتبه‏اى از مراتب عالم تجرّد قرار گرفته باشند- تفاوت وجود دارد و لذا لوازم و آثار و صفات نیز متفاوت مى‏گردد.[۷]

حتما بخوانید  محبت اهل بیت چه جایگاهی دارد و چگونه می توان به آن دست پیدا کرد؟

دو. امام رأس هرم هستى‏

به اعتقاد ما، امام شخصیتى است که در رأس هرم هستى کائنات، قرار دارد.

او از حیث درجه کمالات وجودى، در برترین نقطه و امیر کاروان سیر، در قوس نزولى و صعودى وجود است. از آنجا که از قیود نظام مادى رهیده و تعیّنات عالم مثال را کنار گذاشته است؛ به عالم تجرّد بار یافته و در این عالم نیز در مرتبه اعلا قرار دارد که از تمامى موجودات دیگر عالم تجرد، برتر و بالاتر است. از این رو، از لوازم و آثار و صفات والاترین مرتبه «عالم تجرد» برخوردار است. به بیان دیگر چون وجود آنان، برترین وجود است؛ صفات آنان- که از وجود سرچشمه مى‏گیرد- برترین صفات است. عقل از فهم و درک آن در تحیر بوده و هیچ‏گاه به کنه آن نایل نمى‏گردد.

حضرت رضا علیه السلام در حدیث زیر به این حقیقت اشاره فرموده است:

«… در حقیقت جایگاه امامت، جایگاه پیامبران بوده و این مقام میراث اوصیاى ایشان است … امام همه فضایل و معارف را بى‏کسب و طلب؛ بلکه با انتخاب و عنایت حق، دارا است. با این حساب که را رسد که امام را بشناسد و بتواند انتخابش کند؟ زهى خیال محال، در این جایگاه خِرَدْ سرگردان، دلْ بى‏قرار، اندیشه حیران، دیده نارسا، توانا ناتوان، حکیمْ سرگشته، حلیمْ کوته دست، ادیبْ سرشکسته، خردمندْ بى‏خبر، شاعرْ بى‏زبان، ادیبْ بى‏بیان، سخندانْ درمانده که چه سان مى‏توان گوشه‏اى از عزت و ارجمندى مقام امامت و فضیلتى از فضایل بى‏پایان آن را بیان داشت؟

همگى برآنند که دست‏ها از وصف و نشان این جایگاه رفیع، کوتاه است؛ تا چه رسد به بحث از عمق و باطن آن …».[۸]

حتما بخوانید  فرق انسان کامل با امام معصوم چیست؟

بر این اساس، «امام» انسان برتر است؛ نه برتر از انسان؛ چرا که آنان همچون دیگر انسان‏ها غذا مى‏خوردند و براى تأمین معاش، تلاش و کوشش نموده و براى رفع خستگى استراحت مى‏کردند. با مشاهده حوادث ناگوار و تلخ، ناراحت و آزرده خاطر مى‏شدند و … اینها همه نشانه بشر بودن امام است.

اما از آنجا که همین انسان، مى‏تواند میان «جهان ماده» و «جهان مجردات» پیوند برقرار سازد؛ در نتیجه انسانى است- که در عین انسان بودن- خویش را به بالاترین مرتبه از عوالم وجود (عالم تجرد)- آن هم در والاترین مرتبه‏اش- متّصل ساخته است. چون امام همانند پیامبر، از درجه وجودى خاصى برخوردار است، بر همه چیز ولایت و به نوعى حاکمیت تکوینى بر کائنات دارد.

امام صادق علیه السلام در این زمینه مى‏فرماید: «اگر امام در جهان نباشد، جهان براى ساکنان آن، همانند دریا، آرامش نخواهد داشت».[۹]

سیر سپهر و دور قمر را چه اختیاردر گردشند بر حسب اختیار دوست‏[۱۰]

همچنین لازمه ولایت تکوینى امام، آن است که بر جریان حوادث و رفتار انسان‏ها، اشراف و نظارت داشته باشد.

چنان که حضرت على علیه السلام مى‏فرماید: «خداوند ما را پاک و معصوم داشته، گواهش بر آفریدگان و حجتش در روى زمین گردانید».[۱۱]

______________________________
پی نوشت ها:
[۱] ( ۲). اصول کافى، ح ۵۱۸.

[۲] ( ۱). دیوان حافظ.

[۳] ( ۲). همان.

[۴] ( ۱). در این باب نگا: محمد شجاعى، معاد یا بازگشت به سوى خدا،( انتشارات، تهران: چاپ اول، ۱۳۶۷)، ج ۱، صص ۲۲۶- ۲۱۲.

[۵] ( ۲). در این باب نگا: سیدمحمدحسین طباطبایى، نهایهالحکمه، مرحله اول، فصل ۲ و ۳.

[۶] ( ۱). ر. ک: مقالات، ج ۱.

[۷] ( ۲). ر. ک: معاد یا بازگشت به سوى خدا.

[۸] ( ۱). کافى، ح ۵۱۸.

[۹] ( ۲). همان، ح ۴۵۳.

[۱۰] ( ۳). دیوان حافظ.

[۱۱] ( ۱). کافى، ح ۴۹۵ و نیز نگا: روایت‏هاى ۴۹۱، ۶۹۲، ۶۹۴، ۶۸۶.


نوشته شده توسط:کارشناس دینی - 3943 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 12
برچسب ها:
دیدگاه ها
نسیم این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۱۳ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

خیلی وقت بود که این سوال در ذهنم بود تا اینکه اینجا پاسخم را گرفتم..با تشکر

ایرج این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۱۷ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

کانال تلگرام خیلی خوبی دارید، ای کاش می شد که در تلگرام نیز پاسخ به سوالات می دادید

وحید این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۱۹ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

کمال تشکر باب سایت خوبتان

کوروش این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۲۱ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

پاسخگویی به پرسش ها بهتر از این نمیشه، ممنون

کاظم این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۲۸ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

مخلصیم حاج آقا

بابک این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۲۹ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

تنها کاری که دست من بر میاد دعا و توفیق روز افزون برای شماست

کامران این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۳۸ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

دوستان دیگر نیز در نظرات و پاسخگویی به سوالات شرکت کنند

سمانه این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۵۴ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

دوستان دیگر نیز در نظرات و پاسخگویی به سوالات شرکت کنند

توجه: وارد کردن نام و ایمیل اختیاری است