لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران

علت عصمت و عدم خطا امامان چیست؟

دسته: امام شناسی , معارف
۴ دیدگاه
یکشنبه - ۶ تیر ۱۳۹۵
علت عصمت و عدم خطا امامان چیست؟Reviewed by کارشناس دینی on Jun 26Rating:

براساس روایات، امامان دست آموز الهام غیبى‏اند. آنان صداى غیب را مى‏شنوند؛ اما فرشته را نمى‏بینند. برخلاف پیامبر که سخن فرشته را مى‏شنود و گاه خود ملک را مى‏بیند؛ نه اینکه تنها صدا را بشنود.[۱]

این الهام نظیر الهامى است که به حضرت خضر و ذوالقرنین و حضرت مریم و مادر موسى علیه السلام شده است‏[۲] و گاهى در قرآن کریم، تعبیر به وحى گردیده که البته منظور از آن «وحى نبوت» نیست.

حضرت رضا علیه السلام در ضمن حدیث مفصلى، درباره امامت فرمود:

«هنگامى که خداى متعال کسى را به عنوان «امام» براى مردم برمى‏گزیند، به او سعه صدر، عطا مى‏کند و چشمه‏هاى حکمت را در دلش قرار مى‏دهد و علم را به وى الهام مى‏کند تا براى جواب از هیچ سؤالى در نماند و در تشخیص حق سرگردان نشود. پس او معصوم و مورد تأیید و توفیق الهى بوده، از خطاها و لغزش‏ها در امان خواهد بود».[۳] حسن‏بن یحیاى مدائنى گوید: از امام صادق علیه السلام پرسیدم: هنگامى که سؤالى از امام مى‏شود چگونه (و با چه علمى) جواب مى‏دهد؟

فرمود: «گاهى به او الهام مى‏شود و گاهى از فرشته مى‏شنود و گاهى هر دو».[۴]

لوح محفوظ است او را پیشوااز چه محفوظ است؟ محفوظ از خطا
نى نجومست و نه رملست و نه خواب‏وحى حق، واللَّه اعلم بالصواب‏
از پى روپوش عامه در بیان‏وحى دل گویند آن را صوفیان‏[۵]

باید توجه داشت امام کسى است که از وجودى برتر در عصر خود برخوردار است و در نقطه اوج و قله هرم هستى قرار دارد. از این رو باطن امام- همانند باطن پیامبر- با نور ولایت حق روشن بوده و با عالم حقایق و معانى غیبى ارتباط دارد.

حتما بخوانید  آیا جاودانگی و یکنواختی در بهشت موجب زدگی نمی شود؟

امام همانند پیامبر، واسطه فیض میان خلق و حق، عامل ارتباط خلق با حق و حافظ حریم وحى و شریعت است؛ اما پیامبر نیست؛ یعنى، مقام و شأن و مسئولیت نبوى و رسالت را به او نداده‏اند.

امام رضا علیه السلام مى‏فرماید: «فرق میان پیامبر و رسول و امام در این است که رسول فرشته وحى را مى‏بیند، صدایش را مى‏شنود و وحى بر او نازل مى‏شود.

گاهى نیز در خواب مى‏بیند- چنان که حضرت ابراهیم دید و پیامبر سخن فرشته را شنید- و گاه خود فرشته را مى‏بیند نه اینکه تنها صدا را بشنود.

امام کسى است که فرشته را نمى‏بیند؛ ولى سخن او را مى‏شنود».[۶]

البته بنا بر بعضى از تفاسیر، شنیدن معصوم عقلى است، به این معنا که امام سخن فرشته‏اى را با گوشش نمى‏شنود؛ بلکه مراد از شنیدن آن است که باطن امام تعالیم و الهام‏هاى الهى را فرا مى‏گیرد و مى‏پذیرد. براى اینکه کلام الهى جز این نیست که حقایقى را به آگاهى اولیا برساند؛ مى‏تواند از نوع صوت و لفظ نباشد.[۷]

معناى الهام‏

«الهام» در لغت به معناى القاى مطلبى در نفس و جان است.[۸] بنا بر بعضى از تفاسیر، الهام داراى معناى عام و خاص است. معناى خاص الهام ویژه اولیا و اوصیا است که گاهى با واسطه و گاهى بدون واسطه مى‏باشد.

الهام با واسطه، توسط صدایى که از شخص خارج مى‏گردد و آن‏گاه شنیده و معناى مقصود از آن فهمیده مى‏شود، صورت مى‏پذیرد. این حالت، مانند رؤیا، در حالات اولیه انبیا رخ مى‏دهد و اهل حق آن را وحى خفى‏ به شمار مى‏آورند. اما الهام بدون واسطه عبارت است از: القاى معانى و حقایق در قلوب اولیا از عالم غیب که ممکن است به صورت دفعى و ناگهانى باشد و ممکن است به تدریج صورت پذیرد.

حتما بخوانید  نسبت بین علم و عصمت امامان علیهم السلام چیست؟

در معناى عام «الهام»، گاهى با سبب و گاهى بدون سبب و نیز گاهى حقیقى و گاهى غیر حقیقى است. الهام حقیقى و با سبب، از راه تزکیه و تصفیه نفس به دست مى‏آید. الهام غیرحقیقى و بدون سبب، براى افرادى که استعداد خاصى دارند، به مقتضاى ویژگى‏هاى خاص نژادى و جغرافیایى حاصل مى‏شود (مانند برهمنان، کشیشان و راهبان).[۹]

برخى الهام را مربوط به جنبه «ولایت» و وحى را مربوط به جنبه «رسالت و نبوت» دانسته و معتقدند: الهام، تنها از نوع کشف معنوى صرف است؛ از این رو، وحى از خواص نبوت و متعلق به ظاهر و الهام از خواص ولایت و مربوط به باطن است و چون ولایت بر نبوت، تقدم شرفى دارد، الهام نیز برتر از وحى خواهد بود. علاوه بر آنکه وحى مشروط به تبلیغ است؛ ولى الهام چنین نیست.[۱۰]

تفاوت اساسى میان وحى و الهام در این نکته نیز هست که پیامبر، فرشته‏اى را که واسطه وحى است، هنگام القاى وحى به رؤیت بصرى مشاهده مى‏کند؛ ولى در الهام امام و ولّى، تنها حضور او را حس مى‏کند و با رؤیت بصرى او را نمى‏بیند.[۱۱]

در مجموع مى‏توان گفت: آنچه به عنوان شریعت به پیامبر القا مى‏شود، همواره به واسطه فرشته‏اى است که پیامبر گاهى، او را با رؤیت بصرى مشاهده مى‏کند و این از اختصاصات پیامبر است. اما از آنجا که پیامبر علاوه بر شأن نبوت و رسالت، داراى مقام ولایت نیز هست؛ از انواع دیگر الهامات ربانى نیز بهره‏مند است. چنین الهاماتى- که مشترک میان ولى، امام و نبى است- وحى به معناى خاص نیست و مربوط به مقام باطن (ولایت) است.

حتما بخوانید  درس سوّم: فلسفه آفات و شرور

تفاوت اساسى دیگرى نیز میان وحى و الهام وجود دارد و آن این است که وحى به دلیل سنخیت خاص خویش، همواره مصون از دست اندازى ابلیس است. پیامبران در همه مراحل فهم، درک و دریافت آن، در عصمت الهى قرار دارند؛ برخلاف برخى الهامات که گاهى شیطانى است و همواره، مصون از خطا نمى‏باشد. اما از آنجا که امامان، معصوم مى‏باشند، الهامشان حقیقى و ربانى است؛ زیرا هم در مرحله فهم و هم درک و هم دریافت، مصون از خطا مى‏باشند.

_________________________________
پی نوشت ها:
[۱] ( ۲). اصول کافى، روایات شماره ۷۰۵، ۷۰۶، ۴۳۵.

[۲] ( ۳). کهف( ۱۸)، آیات ۹۸- ۶۵؛ آل عمران( ۳)، آیه ۴۲؛ زمر( ۳۹)، آیات ۲۱- ۱۷؛ طه( ۲۰)، آیه ۳۸؛ قصص( ۲۸)، آیه ۷.

[۳] ( ۱). نگا: اصول کافى، ج ۱، ص ۲۰۳- ۱۹۸.

[۴] ( ۲). بحارالانوار، ج ۲۶، ص ۵۸.

[۵] ( ۳). مثنوى، دفتر چهارم.

[۶] ( ۱). اصول کافى، ح ۴۳۵.

[۷] ( ۲). صدرالمتألهین، شرح اصول کافى، کتاب حجت، باب ۳، ح ۱.

[۸] ( ۳). لسان العرب، ج ۱۲، ص ۵۵۵.

[۹] ( ۱). نگا: سید حیدر آملى، جامع الاسرار و منبع الانوار، ص ۴۵۴- ۴۵۵.

[۱۰] ( ۲). شرح فصوص الحکم، داود قیصرى، ص ۱۱۱؛ الفتوحات المکیه، ابن عربى، ج ۱، ص ۷۸.

[۱۱] ( ۳). الفتوحات المکیه، ج ۳، ص ۲۳۸- ۲۳۹.


نوشته شده توسط:کارشناس دینی - 3943 مطلب
پرینت اشتراک گذاری در فیسبوک اشتراک گذاری در توییتر اشتراک گذاری در گوگل پلاس
بازدید: 9
برچسب ها:
دیدگاه ها
بهروز این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۱۴ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

بقیه دوستان هم اگه مثل من پاسخ سوالشون رو گرفتند لایک کنند

غلامعلی این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۱۶ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

من که همیشه سوالاتم رو زود گرفتم..بازم ممنون

کاظم این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۴۹ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

همراهی با سایت شما موجب شده که خیلی اطلاعات دینی ام افزوده شود..سپاسگذارم

سجاد این نظر توسط مدیر ارسال شده است. یکشنبه ۶ تیر ۱۳۹۵ - ۱:۵۲ ق.ظ پاسخ به دیدگاه

سپاس و تشکر ویژه بابت زحمات شما

توجه: وارد کردن نام و ایمیل اختیاری است